ammai

Đây không phải là một truyện trinh thám - bởi nội dung ngay từ đầu đã bị spoil ở tên sách: “Mùi Hương: Chuyện Một Kẻ Sát Nhân” (gọi tắt: “Mùi Hương”). Thế nhưng, “Mùi Hương” vẫn hấp dẫn nhiều người bởi hành trình dài của nhân vật chính Grenouille và những gì chúng ta có thể học được từ chính hành trình ấy.

Grenouille suýt bị chính mẹ ruột của mình giết chết ngay từ khi vừa lọt lòng, rồi qua tay rất nhiều bà vú chăm sóc. Ai cũng hắt hủi và tin rằng hắn chính là hiện thân của quỷ dữ. Đến khi yên ổn và được nhận nuôi, bà vú đó cũng chỉ đồng ý trông nom hắn vì món tiền trợ cấp bà ta nhận được. Lẽ dĩ nhiên, từ nhỏ Grenouille đã không nhận được tình yêu thương, sự chăm sóc và giáo dục tối thiểu mà một đứa trẻ cần phải có. Không được học hành và chỉ có thể làm được các công việc tay chân, nhưng Grenouille có một thứ mà rất nhiều người được đi học đàng hoàng không có được: Hắn biết hắn giỏi gì và muốn gì.

Từ khi nhận thức được về thế giới, Grenouille đã biết năng lực đặc biệt của bản thân. Hắn có thể ngửi được mùi của tất cả sự vật xung quanh, kể cả là những thứ tưởng như không có mùi như nhựa, thủy tinh, sành sứ,... Hắn biết chính xác chỗ để đồ dù không có ánh sáng hay chưa từng đến nơi này; hay biết rõ ai chuẩn bị bước vào dù chưa ra mở cửa. Tóm lại, Grenouille sử dụng khứu giác để định hướng và nhận diện mọi thứ thay cho thị giác, để “nếm thử” đồ ăn thay cho vị giác hay để nghe ngóng cuộc sống thay cho thính giác. 

Grenouille biết rõ năng lực của bản thân, hắn tự tin về năng lực đó và không ngừng nỗ lực, tranh thủ mọi thời gian để nâng cao khả năng của mình. Hắn muốn khám phá ra thật nhiều mùi hương trên đời nên đã dành cả ngày lang thang khắp nơi và hít hà đủ mọi thứ. Hắn muốn được học cách chế tạo nước hoa nên đã chủ động tìm đến tay chế tạo nước hoa nổi tiếng trong vùng và ngỏ ý được phụ việc cho gã, mặc cho điều kiện sống và làm việc vô cùng khắc nghiệt, Grenouille gần như bị bóc lột một cách lộ liễu. Hắn không được học hành và không được ai định hướng, nhưng hắn biết cách và không ngừng cố gắng để có thể từng bước đạt được mong muốn của mình. 

 Grenouille không sợ sự cô đơn…

Grenouille có lẽ là một trong số những nhân vật cô đơn nhất trong văn học. Không người thân, không bạn bè, không đặc biệt gắn bó thân thiết với ai. Những mối quan hệ trong đời hắn chỉ xoay quanh công việc và sự lợi dụng. Bà vú đồng ý nhận nuôi Grenouille chỉ để nhận được khoản tiền trợ cấp, ngày ngày chỉ cho ăn mà không chút quan tâm. Tay làm da thuộc, tay chế nước hoa  Baldini,... chỉ muốn lợi dụng sức khỏe, sự cần mẫn và tài năng thiên phú của Grenouille để kiếm chác và phục vụ cho lợi ích riêng của mình. Nói chung, không một ai thật lòng yêu quý và muốn làm bạn với hắn.

Nhưng chắc Grenouille quan tâm? Hắn thậm chí còn muốn loài người hãy mặc kệ và để cho hắn yên. Gã thiên tài này hài lòng với việc đó. Grenouille không mong cầu được kết giao, hắn nói chuyện ít nhất có thể. Thậm chí suốt 07 năm ròng lang thang, hắn cố tình chọn con đường cách xa thành phố đông đúc, sống chui rúc trong hang và tránh né tiếp xúc với con người. Hắn cất công suy nghĩ để tạo ra thứ nước hoa khiến ai cũng phải sửng sốt, không phải để mọi người phải ngưỡng mộ và bâu quanh hắn mà đơn giản chỉ để thỏa mãn chính cái đam mê luôn đau đáu trong lòng. Điều mà mọi người cho rằng“cô đơn”, thực ra với hắn lại không hề đáng sợ. “Cô đơn” thậm chí còn là cơ hội để hắn khám phá thế giới và tự khám phá khả năng có 1-0-2 của mình.  

*****

Nhìn lại chúng ta ở hiện tại, liệu có mấy người có thể suy nghĩ được như vậy? Cuộc sống hiện đại liên tục đẩy rất nhiều người vào trạng thái cô đơn. Con người hiện đại sống và làm việc như những cái máy, ngày ngày được lập trình với những công việc lặp đi lặp lại đến nhàm chán nhưng họ vẫn phải hoàn thành chúng một cách vô cảm. Nhiều người cảm thấy bức bối vì cô đơn, nhưng họ lại không đủ năng lượng để tiếp xúc hay thậm chí là gắn bó thân thiết với ai đó. Họ cảm thấy cô đơn, nhưng người khác cũng khiến họ cảm thấy kiệt sức. Họ khao khát được yêu thương, nhưng lại sợ hãi, tránh né khi sắp có được nó. 

Nhìn lại quãng thời gian học tập của mình mà xem. Chúng ta được dạy cái này cái kia, rốt cuộc lại không đủ tự tin để dõng dạc cho rằng mình “biết” cái đó. Chúng ta học nhiều nhưng lại thường cho rằng bản thân chưa đủ giỏi, cũng không rõ thế nào mới là đủ giỏi. Hay nói cách khác, chúng ta hiểu về rất nhiều thứ ngoài kia, nhưng lại khó khăn khi hiểu về chính mình. Mình thích gì, mình hạnh phúc vì điều gì, mỗi ngày mình nỗ lực vì điều gì,... cũng không phải ai cũng có thể tự trả lời được.  

Nhiều khi tôi cũng mong được như Grenouille: biết rõ năng lực của bản thân, biết rõ mình muốn trở thành ai và sớm xác định được hướng đi tiếp theo của mình. Nếu sớm biết rõ con đường mình muốn đi, liệu tôi có thể vui vẻ chấp nhận một cuộc sống “cô đơn” giống như Grenouille, có thể sẵn sàng bỏ ngoài tai sự lạnh nhạt và thiếu công nhận của mọi người để tiếp tục đi trên con đường ấy?